Onur kırıcı davranış nedeniyle boşanma davası, Türk Medeni Kanunu’nun 162. maddesinde düzenlenen özel boşanma sebeplerinden biridir. Eşlerden birinin diğerine karşı onur kırıcı davranışta bulunması ve bu davranışın evlilik birliğini sürdürmeyi diğer eş açısından çekilmez hâle getirmesi durumunda dava açılabilir.

1. Onur Kırıcı Davranışın Belirlenmesi

İlk aşamada yaşanan olayın TMK m. 162 kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği belirlenir. Her tartışma veya hakaret onur kırıcı davranış olarak kabul edilmez. Davranışın ağır ve onur kırıcı nitelikte olması gerekir.

Hakaret, aşağılayıcı ifadeler, küçük düşürme ve eşin toplum içerisindeki saygınlığını ciddi şekilde zedeleyen davranışlar somut olayın özelliklerine göre değerlendirilebilir.

2. Delillerin Hazırlanması

Boşanma davasında iddia edilen onur kırıcı davranışların ispatlanması önemlidir. Olayın niteliğine göre;

• Tanık beyanları,

• Mesaj ve yazışmalar,

• Sosyal medya paylaşımları,

• Fotoğraf ve video kayıtları,

• Resmî kurum kayıtları,

• Kolluk tutanakları,

• Sağlık raporları,

• Hukuka uygun şekilde elde edilmiş diğer deliller

mahkemeye sunulabilir.

Delillerin hukuka uygun yollarla elde edilmiş olması özellikle önemlidir.

3. Dava Dilekçesinin Hazırlanması

Dava dilekçesinde;

• Evlilik tarihi,

• Onur kırıcı davranışın ne olduğu,

• Olayın gerçekleştiği tarih ve koşullar,

• Davalının kusurlu davranışları,

• Evlilik birliğinin neden devam ettirilemediği,

• Deliller,

• Varsa maddi ve manevi tazminat talepleri,

• Varsa nafaka ve velayet talepleri

açıkça belirtilir.

4. Aile Mahkemesinde Davanın Açılması

Boşanma davası görevli Aile Mahkemesinde açılır. Aile Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde, bu davalara bakmakla görevli mahkeme tarafından yargılama yapılır.

Dava açıldıktan sonra dilekçe davalıya tebliğ edilir ve davalının cevap hakkı doğar.

5. Ön İnceleme Aşaması

Mahkeme tarafların dilekçelerini ve ileri sürdükleri iddia ve savunmaları değerlendirir. Ön inceleme duruşmasında uyuşmazlık konuları belirlenir ve tarafların üzerinde anlaştıkları veya anlaşamadıkları hususlar tespit edilir.

Bu aşamada özellikle onur kırıcı davranışın gerçekleşip gerçekleşmediği ve tarafların kusur durumları önem taşır.

6. Tahkikat ve Delillerin İncelenmesi

Mahkeme tarafından gösterilen deliller toplanır. Tanıklar dinlenebilir, gerekli belgeler ilgili kurumlardan getirilebilir ve dosyanın niteliğine göre bilirkişi incelemesi yapılabilir.

Mahkeme, yalnızca tek bir olaya değil, evlilik birliği içerisindeki tüm önemli kusurlu davranışlara ilişkin değerlendirme yapabilir.

7. Tazminat ve Nafaka Taleplerinin Değerlendirilmesi

Onur kırıcı davranış nedeniyle boşanma davasında şartları varsa;

• Maddi tazminat,

• Manevi tazminat,

• Yoksulluk nafakası,

• Çocuklar için iştirak nafakası

talep edilebilir.

Özellikle onur kırıcı davranışın kişilik haklarına yönelik ağır bir saldırı oluşturması durumunda manevi tazminat talebi önem kazanabilir.

8. Karar Aşaması

Mahkeme delilleri, tanık anlatımlarını, tarafların kusur durumlarını ve diğer talepleri değerlendirdikten sonra karar verir.

Mahkeme;

• Boşanmaya,

• Boşanma talebinin reddine,

• Şartları oluşmuşsa maddi ve manevi tazminata,

• Nafakaya,

• Çocuğun velayetine ve iştirak nafakasına

karar verebilir.

9. İstinaf ve Temyiz Süreci

Taraflardan biri ilk derece mahkemesinin kararına karşı kanuni şartlar ve süreler içerisinde istinaf yoluna başvurabilir. Bölge Adliye Mahkemesinin kararına karşı ise kararın niteliğine göre temyiz yolu mümkün olabilir.

Onur Kırıcı Davranış Davasında 6 Aylık Süre

TMK m. 162 bakımından önemli bir süre sınırı bulunmaktadır. Onur kırıcı davranış sebebiyle boşanma davası açma hakkı, davranışın öğrenilmesinden itibaren 6 ay ve her hâlde olayın gerçekleşmesinden itibaren 5 yıl geçmekle düşer.

Bu nedenle olayın gerçekleştiği tarih kadar, davranışın diğer eş tarafından öğrenildiği tarih de önemlidir.

Kısaca Dava Süreci

Onur kırıcı davranışın gerçekleşmesi → Delillerin toplanması → Dava dilekçesinin hazırlanması → Aile Mahkemesinde dava açılması → Dilekçelerin tebliği → Ön inceleme → Tahkikat ve delillerin değerlendirilmesi → Duruşmalar → Karar → İstinaf/temyiz