Aile Konutu Şerhi

Aile Konutu Şerhi Nedir?

Aile konutu şerhi, eşlerin birlikte yaşadıkları ve aile hayatlarının merkezi olan konutun, eşlerden birinin diğer eşin bilgisi ve rızası dışında satılmasını, devredilmesini veya üzerindeki bazı hakların sınırlandırılmasını önlemeye yönelik tapu siciline işlenen hukuki bir belirtmedir.

Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesi, aile konutunu koruma altına alır. Bu düzenlemenin temel amacı, eşlerden birinin diğer eşin açık rızası olmadan aile konutuyla ilgili önemli hukuki işlemler yaparak diğer eşin ve ailenin barınma hakkını tehlikeye atmasını önlemektir.

Önemli: Aile konutu şerhi konulabilmesi için evin mutlaka iki eşin de adına kayıtlı olması gerekmez. Konut yalnızca eşlerden birinin mülkiyetinde olsa bile, gerekli şartlar sağlanıyorsa aile konutu şerhi konulabilir.

Aile Konutu Şerhi Ne İşe Yarar?

Aile konutu şerhinin başlıca işlevleri şunlardır:

Evin satılmasını önlemeye yardımcı olur: Malik olan eş, diğer eşin açık rızası olmadan aile konutunu satamaz veya devredemez.
İpotek işlemlerine karşı koruma sağlar: Aile konutu üzerindeki hakları sınırlayan işlemler, diğer eşin açık rızası olmadan kural olarak yapılamaz.
Ailenin barınma hakkını korur: Eşlerden birinin tek başına aldığı kararlarla ailenin yaşadığı konutun kaybedilmesi riskini azaltır.
Kiracı eşin haklarını korur: Konut kiralıksa, kira sözleşmesinin tarafı olmayan eş, ev sahibine bildirim yaparak sözleşmenin tarafı hâline gelebilir.

Aile Konutu Şerhi Boşanmada Ne Olur?

Boşanma sürecinde aile konutu şerhi önem taşıyabilir. Ancak şerhin boşanma sürecindeki durumu, taşınmazın mülkiyeti ve boşanma kararının kesinleşmesi gibi koşullara bağlıdır.

Boşanma davası devam ederken: Konutun korunmasına yönelik hukuki önlemler gündeme gelebilir.
Boşanma kesinleştiğinde: Aile konutu niteliği ve şerhin devam edip etmeyeceği somut koşullara göre değerlendirilir.
Ev yalnızca bir eşin üzerindeyse: Aile konutu şerhi, diğer eşe kendiliğinden mülkiyet hakkı kazandırmaz.

Boşanma sonrasında evin kime kalacağı, aile konutu şerhinden ayrı bir hukuki meseledir.

Aile Konutu Şerhi Nasıl Konur?

Aile konutu şerhi, eşlerin birlikte yaşadığı konutun tapu kaydına işlenen ve diğer eşin rızası olmadan evin satılması veya devredilmesi gibi işlemlere karşı koruma sağlayan hukuki bir belirtmedir. Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesi kapsamında, ev yalnızca eşlerden birinin üzerine kayıtlı olsa bile aile konutu şerhi talep edilebilir.

Aile konutu şerhi koydurmak isteyen eşin izlemesi gereken yol; tapu müdürlüğüne başvurmak, gerekli belgeleri hazırlamak ve taşınmazın aile konutu olarak kullanıldığını ortaya koymaktır. İşlem için kural olarak dava açılması gerekmez; ancak bazı durumlarda hukuki uyuşmazlık nedeniyle mahkemeye başvurulması gerekebilir.

Aile Konutu Şerhi İçin Nereye Başvurulur?

Başvuru, konutun tapu kaydının bulunduğu tapu müdürlüğüne yapılır. Evin maliki olmayan eş de tek başına şerh talep edebilir; diğer eşin izni veya mahkeme kararı kural olarak gerekmez.

Aile Konutu Şerhi İçin Gerekli Belgeler

Başvuru sırasında genel olarak şu belgeler hazırlanmalıdır:

Belge	Nereden alınır?
T.C. kimlik kartı	Başvuru sahibinde bulunur.
Yerleşim yeri belgesi	e-Devlet veya nüfus müdürlüğü
Medeni hâli gösteren nüfus kayıt örneği	e-Devlet veya nüfus müdürlüğü
Evlilik cüzdanı	Varsa destekleyici belge olarak
Konutun aile konutu olduğunu kanıtlayan ek belge	Gerektiğinde muhtarlık, belediye veya ilgili kurumlardan

Tapu kaydı ile yerleşim yeri adresi eşleşmiyorsa konutun aile konutu olduğunu kanıtlayan ek belgeler istenebilir. Başvuru öncesinde ilgili tapu müdürlüğünden belge listesini teyit etmek yararlı olacaktır.

Aile Konutu Şerhi Koydurmak Ücretli mi?

TKGM’nin yayımladığı aile konutu şerhi rehberlerinde işlem için tapu harcı ve döner sermaye ücreti alınmadığı belirtilmektedir. Bununla birlikte, başvuru sırasında güncel uygulamayı ilgili tapu müdürlüğünden teyit etmeniz uygun olur.

Eşimin İzni Olmadan Aile Konutu Şerhi Koydurabilir miyim?

Evet. Evin tapusu eşinizin üzerine kayıtlı olsa bile aile konutu şerhi talebinde bulunabilirsiniz. Eşinizin imzası veya onayı kural olarak gerekli değildir.

Şunu da unutmamak gerekir: Aile konutu şerhi, ev üzerinde kendiliğinden mülkiyet hakkı kazandırmaz. Amacı, aile konutunun korunmasını sağlamaktır.

Aile Konutu Şerhi Boşanmada Ev Kime Kalır?

Aile konutu şerhi, boşanma durumunda evin otomatik olarak şerh koyduran eşe kalmasını sağlamaz. Şerhin temel amacı, evlilik devam ederken ailenin yaşadığı konutu korumaktır. Boşanma sonrasında evin kime kalacağı ise tapu mülkiyetine, eşler arasındaki mal rejimine, evin ne zaman ve hangi koşullarda edinildiğine ve varsa mahkeme kararlarına göre belirlenir.

Örneğin, ev yalnızca kocanın üzerine kayıtlıysa ve kadın aile konutu şerhi koydurmuşsa kadın sırf bu şerh nedeniyle evin sahibi olmaz. Bununla birlikte, evlilik içinde edinilen taşınmazlar bakımından diğer eşin mal rejiminden doğan alacak hakları bulunabilir.

Türkiye’de bu konuyu değerlendirirken Türk Medeni Kanunu’nun aile konutuna, edinilmiş mallara katılmaya ve boşanmanın sonuçlarına ilişkin hükümlerini birbirinden ayırmak gerekir.

Aile Konutu Şerhi Olan Evde Kadın Boşanma Sonrasında Oturmaya Devam Edebilir mi?

Evet, belirli koşullarda mümkündür; ancak aile konutu şerhi tek başına boşanma sonrasında süresiz oturma hakkı vermez.

Türk Medeni Kanunu’nun 254. maddesi, boşanma hâlinde aile konutunda kimin kalacağına ilişkin özel bir düzenleme içerir.

Eşler, konutta kimin kalacağı konusunda anlaşabilir.
Anlaşma sağlanamazsa hâkim; eşlerin ekonomik ve sosyal durumlarını, olayın özelliklerini ve varsa çocukların menfaatlerini değerlendirerek karar verebilir.
Mahkeme, konutta kalma hakkını belirli bir süreyle sınırlandırabilir.
Konutta kalma hakkı verilen eş, şartları oluştuğunda bu hakkın tapuya şerh edilmesini isteyebilir.

Dolayısıyla evin mülkiyeti bir eşte kalırken diğer eşe belirli bir süre konutta oturma hakkı tanınması mümkün olabilir.

Çocuklar Annede Kalırsa Ev Anneye mi Verilir?

Boşanma sonrasında çocukların velayetinin anneye verilmesi, aile konutunun mülkiyetinin de anneye geçeceği anlamına gelmez.

Ancak çocukların üstün yararı, ekonomik koşullar ve diğer somut durumlar, aile konutunda kimin kalacağına ilişkin değerlendirmede önem taşıyabilir. Türk Medeni Kanunu’nun 254. maddesi kapsamında hâkim, aile konutunun kullanımına ilişkin karar verirken varsa çocukların menfaatlerini dikkate alabilir.

Örneğin, ev babanın üzerine kayıtlıysa ve çocukların velayeti anneye verilmişse mahkeme, koşullara göre annenin ve çocukların belirli bir süre konutta kalmasına karar verebilir. Ancak bu durum, evin tapusunun anneye devredilmesiyle aynı şey değildir.

Aile Konutu Şerhi Olan Ev Satılır Mı?

Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesine göre, aile konutunun satılması için diğer eşin açık rızası gerekir. Bu nedenle tapuda aile konutu şerhi bulunan bir ev, diğer eşin açık rızası olmadan kural olarak satılamaz. Mevzuat

Eşin rızası olmadan satış yapılmışsa şu hukuki yollar gündeme gelebilir:

Satış işleminin geçersizliğinin ileri sürülmesi,
Tapu kaydının düzeltilmesi ve iptal davası açılması,
Koşulları varsa mahkemeden geçici hukuki koruma talep edilmesi.

Ancak somut olayın koşulları ve üçüncü kişinin hukuki durumu önemlidir. Her olayda aynı sonucun doğacağı söylenemez.

Önemli ayrıntı: Aile konutu şerhi bulunmasa bile konut gerçekten aile konutu niteliğindeyse diğer eşin rızası kural olarak gereklidir. Şerh, bu korumayı tapu kaydında görünür hâle getirir.

Sonuç

Aile konutu şerhi olan evin satılması tamamen imkânsız değildir; ancak malik eşin satış işlemi için diğer eşin açık rızası gerekir. Rıza yoksa satışa karşı hukuki yollara başvurulabilir.