Linkedin Instagram Tiktok Youtube
Linkedin Instagram Tiktok Youtube
Abone Ol
Abone Ol

Velayet Kararı Nasıl Değiştirilir?

Velayet Kararı Nasıl Değiştirilir?

Velayet kararı, boşanma veya ayrılık davası sonrası kesinleşmiş olsa bile bazı durumlarda mahkeme kararıyla değiştirilebilir.
Türk Medeni Kanunu (TMK) velayet değişikliğini, çocuğun üstün yararı ilkesine dayandırır.

Velayet Kararı Nasıl Değiştirilir?

 1. Hukuki Dayanak

Velayet değişikliğini düzenleyen temel hükümler:

  • TMK m. 183: Boşanma veya ayrılık kararından sonra durum değişirse, hâkim yeni düzenlemeler yapabilir.

  • TMK m. 348: Ana veya babadan birinin çocuğa karşı görevini ihmal etmesi, velayet görevini kötüye kullanması hâlinde velayet kaldırılabilir.

Bu maddelere göre, çocuğun menfaati gerektiriyorsa velayet kararı değiştirilebilir.

 2. Velayet Değişikliğini Gerektiren Durumlar

Mahkemeler velayetin değiştirilmesine, şu durumlar oluştuğunda karar verir:

  1. Velayet sahibi ebeveynin çocuğa iyi bakmaması

    • Çocuğun eğitim, sağlık, barınma veya beslenme ihtiyaçlarının ihmal edilmesi

    • Sürekli bakıcı veya üçüncü kişilere bırakılması

    • Şiddet, istismar veya ilgisizlik durumları

  2. Velayet sahibinin yaşam koşullarının değişmesi

    • Ebeveynin başka bir şehir ya da ülkeye taşınması

    • Ev ortamının çocuğun gelişimine uygun olmaması

    • Yeni evlilik nedeniyle çocuğun olumsuz etkilenmesi

  3. Çocuğun yaşının ilerlemesi ve ihtiyaçlarının değişmesi

    • Küçük yaşta anne bakımına muhtaç çocuklar büyüdüğünde, eğitim veya sosyal çevre nedeniyle velayet yeniden değerlendirilir.

  4. Çocuğun isteği (özellikle 12 yaş üzeri)

    • Yargıtay’a göre 12 yaşını doldurmuş çocuğun görüşü önemlidir.

    • Mahkeme, pedagojik görüş alma yoluna gider.

 3. Velayet Değişikliği Davası Açma Süreci

 a. Yetkili Mahkeme:

Çocuğun yerleşim yeri (ikametgah) aile mahkemesi yetkilidir.
Örneğin çocuk Ankara’da yaşıyorsa dava Ankara Aile Mahkemesi’nde açılır.

 b. Dava Dilekçesi Hazırlama:

Dilekçede şu unsurlar bulunmalıdır:

  • Taraf bilgileri

  • Eski mahkeme kararının tarihi ve dosya numarası

  • Değişiklik gerektiren olaylar ve gerekçeler

  • Deliller (tanıklar, raporlar, belgeler)

  • “Çocuğun üstün yararı” vurgusu

 Örnek konu başlığı:

“Müşterek çocuğun velayetinin değiştirilmesi talebimizden ibarettir.”

 c. Deliller:

  • Sosyal inceleme raporu

  • Okul başarı durum belgeleri

  • Tanık beyanları

  • Psikolojik değerlendirme raporu

  • Çocuğun beyanı (12 yaş üzeri)

  • Maddi durum ve yaşam koşullarını gösterir belgeler

 4. Mahkeme Süreci

  1. Mahkeme tarafları dinler, çocuğu psikolog veya pedagog eşliğinde görüşmeye alır.

  2. Sosyal hizmet uzmanı tarafından “Sosyal İnceleme Raporu (SİR)” hazırlanır.

  3. Çocuğun menfaati esas alınarak velayetin değişip değişmeyeceğine karar verilir.

 Ortalama dava süresi: 4–8 ay arası (mahkeme yoğunluğuna göre değişir).

 5. Yargıtay’ın Görüşü

Yargıtay kararlarında temel ilke:

“Velayet değişikliğinde esas olan, çocuğun üstün yararıdır; anne veya babanın kişisel menfaati değildir.”
(Yargıtay 2. HD 2018/5673 E., 2019/8124 K.)

Yargıtay ayrıca şu durumları örnek göstermiştir:

  • Baba velayetinde bulunan çocuğun bakımını ihmal etmesi

  • Annenin düzenli gelir ve uygun yaşam koşullarına sahip olması

  • Çocuğun anne yanında daha mutlu olması

Bu durumlarda Yargıtay, velayetin anneye devrine karar verilmesini onamıştır.

 6. Velayet Değişikliğinde Avukat Zorunlu mu?

Avukat zorunlu değildir, ancak çocukla ilgili hassas konular ve delil sunumu açısından aile hukuku avukatından destek alınması tavsiye edilir.

Velayet Kararı Nasıl Değiştirilir Dilekçe Örneği

Bu dilekçe, mevcut velayet kararının değiştirilmesi için aile mahkemesine sunulabilir.
Metin, Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 182, 183, 336, 348 hükümlerine ve Yargıtay içtihatlarına uygun olarak hazırlanmıştır.

Velayet Değişikliği Talebi Dilekçesi Örneği

T.C. ………………… AİLE MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE

DAVACI (TALEP EDEN):

Adı Soyadı: ………………………………………
T.C. Kimlik No: ………………………………………
Adres: …………………………………………………………………………………

DAVALI:

Adı Soyadı: ………………………………………
Adres: …………………………………………………………………………………

KONU:

Müşterek çocuğumuz ……………………………’ın velayetinin tarafıma verilmesi (veya velayet kararının değiştirilmesi) talebimden ibarettir.

AÇIKLAMALAR:

  1. Taraflar …/…/20… tarihinde evlenmiş, bu evlilikten ……… doğumlu …………………………… isimli müşterek çocuk dünyaya gelmiştir.
    Boşanma davası sonucunda …/…/20… tarihli ……… Aile Mahkemesi’nin ………/……… E. ve ………/……… K. sayılı kararı ile çocuğun velayeti davalı tarafa verilmiştir.

  2. Ancak kararın kesinleşmesinden sonra çocuğun üstün yararını doğrudan etkileyen yeni gelişmeler ortaya çıkmıştır.
    Davalı taraf çocuğun bakım, eğitim ve temel ihtiyaçlarını yeterince karşılayamamakta, çocuğu çoğu zaman üçüncü kişilere bırakmakta ve duygusal olarak ihmal etmektedir.

  3. Çocuğumun okul başarısı ve psikolojik durumu olumsuz yönde etkilenmiştir. Okul rehberlik servisi tarafından tarafıma yapılan bildirimlerde, çocuğun ilgi ve sevgi eksikliği yaşadığı ifade edilmiştir.
    Bu durum Türk Medeni Kanunu’nun 183. ve 348. maddeleri kapsamında “velayet şartlarının değişmesi” olarak değerlendirilmelidir.

  4. Tarafım düzenli gelir sahibi olup, çocuğum için güvenli bir yaşam ortamı hazırlamış bulunmaktayım.
    Çocuğumun eğitimi, sağlık kontrolleri ve duygusal gelişimi açısından gereken tüm koşullar tarafımdan sağlanabilmektedir.
    Çocuğumun bana duyduğu bağlılık, görüşme günlerinde gözle görülür şekilde artmış ve benim yanımda huzurlu olduğu okul raporlarına da yansımıştır.

  5. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2018/5673 E. ve 2019/8124 K. sayılı kararında da belirtildiği üzere,

“Velayet hakkı, çocuğun menfaatine aykırı kullanılıyorsa veya mevcut koşullar çocuğun yararına uygun değilse, mahkeme re’sen dahi velayeti değiştirebilir.”

Somut olayda da mevcut velayet düzenlemesi çocuğumun menfaatine açıkça aykırı hale gelmiştir.

HUKUKİ NEDENLER:

Türk Medeni Kanunu m. 182, 183, 336, 348;
Yargıtay 2. HD 2017/14823 E., 2018/6519 K. ve benzeri emsal kararlar.

DELİLLER:

  • Sosyal inceleme raporu (SİR)

  • Okul raporları ve rehberlik görüşleri

  • Tanık beyanları

  • Çocuğun psikolojik değerlendirme raporu

  • Gelir belgeleri ve konut durumu belgeleri

  • Fotoğraf ve yazılı iletişim kayıtları

  • Gerekirse pedagog raporu

  • Tüm yasal deliller

SONUÇ VE TALEP:

Yukarıda arz edilen nedenlerle;

  1. …/…/20… tarihli mahkeme kararında düzenlenen velayet hükmünün, çocuğun üstün yararına aykırı hale gelmesi sebebiyle kaldırılmasına,

  2. Müşterek çocuğumuz ……………………………’ın velayetinin tarafıma verilmesine,

  3. Sosyal inceleme raporu alınmasına, tanıklarımın dinlenmesine,

  4. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine

karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.

Saygılarımla,
Tarih: …/…/20…
Davacı (Velayet Talep Eden):
Adı Soyadı: ………………………………………
İmza: ………………………………………

Velayet Kararı Nasıl Değiştirilir Dava Açma

Velayet kararı kesinleşmiş olsa bile, çocuğun üstün yararı gerektiriyorsa sonradan “Velayet Değişikliği Davası” açılarak değiştirilebilir.

Velayet Kararı Nasıl Değiştirilir? (Dava Açma Süreci)

Velayet Nedir?

Velayet; çocuğun bakımını, eğitimini, korunmasını ve temsilini kapsayan, ana veya babaya ait bir hak ve görevdir.
Türk Medeni Kanunu’na (TMK) göre evlilik bitse de çocuk üzerindeki velayet hakkı, hâkim kararıyla anne veya babadan birine verilir.

Ancak zamanla koşullar değişirse, bu karar yeni bir dava ile değiştirilebilir.

Velayet Değişikliği Davasının Hukuki Dayanağı

Velayet değişikliğinin hukuki temeli şu maddelere dayanır:

  • TMK m. 183: “Boşanma veya ayrılıktan sonra durum değişirse hâkim yeni düzenlemeler yapabilir.”

  • TMK m. 348: “Ana veya baba, çocuğa karşı görevlerini yerine getirmiyorsa veya velayet hakkını kötüye kullanıyorsa hâkim velayeti kaldırabilir.”

Özetle:
Eğer velayet hakkını kullanan ebeveyn, çocuğun bakımını aksatıyor veya onun psikolojik/fiziksel gelişimine zarar veriyorsa, velayet değiştirilebilir.

Velayet Değişikliğini Gerektiren Durumlar

Aşağıdaki durumlar mahkeme tarafından velayetin değiştirilmesi için geçerli neden sayılır 

  1. Çocuğun İhmal Edilmesi veya Kötü Muamele Görmesi

    • Çocuğun okuldan alıkonulması, sağlık kontrollerinin yapılmaması, fiziksel veya psikolojik şiddet.

  2. Velayet Sahibinin Koşullarının Bozulması

    • İşsizlik, alkol veya madde bağımlılığı, düzensiz yaşam, güvenli barınma ortamının olmaması.

  3. Yeni Evlilik veya Taşınma Durumu

    • Yeni evlilik sonucu çocuğun yeni aile ortamında huzursuz olması veya başka bir şehir/ülkeye taşınma.

  4. Çocuğun Yaşının ve İhtiyaçlarının Değişmesi

    • Özellikle 12 yaş üzeri çocukların beyanı önem kazanır; mahkeme çocuğun fikrini alır.

  5. Kişisel İlişkinin Engellenmesi

    • Diğer ebeveynin çocukla görüşmesinin engellenmesi, icra tutanakları veya mesajlarla kanıtlanabilir.

Velayet Değişikliği Davası Nasıl Açılır?

Yetkili Mahkeme:

  • Çocuğun yerleşim yeri (ikametgah) aile mahkemesi yetkilidir.
     Örneğin çocuk Ankara’da yaşıyorsa, Ankara Aile Mahkemesi’ne dava açılır.

Dava Türü:

  • “Velayetin Değiştirilmesi Davası” veya “Velayet Kararının Kaldırılması ve Yeniden Düzenlenmesi Davası” olarak açılır.

Dava Dilekçesi Hazırlanır:

  • Davacı: Velayeti almak isteyen ebeveyn

  • Davalı: Mevcut velayet sahibi ebeveyn

  • Dilekçede bulunması gerekenler:

    • Boşanma kararının tarihi ve velayet hükmü

    • Değişikliğe neden olan yeni olaylar

    • Deliller (okul raporu, sosyal inceleme, tanık, mesaj vb.)

    • Çocuğun üstün yararına vurgu

Dava Dosyasına Eklenecek Belgeler:

  • Boşanma kararının örneği

  • Nüfus kayıt örneği

  • Gelir belgeleri

  • Okul ve sağlık raporları

  • Çocuğun psikolojik durumuna ilişkin belgeler

  • Tanık listesi

Velayet Davasında Delil Önemi

Mahkeme karar verirken “ispat” çok önemlidir.
Şu deliller kararı doğrudan etkiler:

  • Pedagog veya okul raporları

  • Sosyal inceleme raporu

  • Çocuğun görüşü

  • Maddi durum belgeleri

  • Görüşme hakkının engellendiğine dair icra tutanakları

Avukat Zorunlu mu?

Velayet davasında avukat zorunlu değildir ancak:

  • Delillerin doğru sunulması,

  • Pedagog raporu talebi,

  • Sosyal inceleme raporuna itiraz gibi konular profesyonel takip gerektirir.
    Bu nedenle bir aile hukuku avukatıyla ilerlemek önerilir.

Dava Sonucu Ne Olur?

  • Velayet diğer ebeveyne verilebilir.

  • Çocuğun kişisel ilişki (görüşme) günleri yeniden düzenlenir.

  • Gerekiyorsa nafaka miktarı da yeniden belirlenir.

Velayet Kararı Değişikliği Ner Kadar Sürer?

Velayet Kararı Değişikliği Davası Ne Kadar Sürer?

1. Ortalama Süre

  • Türkiye’de bu tür davalar genellikle 6 ay ile 1,5 yıl arasında sonuçlanır.

  • Ancak taraflardan biri yurt dışında yaşıyorsa, çocuğun pedagojik incelemesi gerekiyorsa veya dosyada eksik belgeler varsa, dava 2 yıla kadar uzayabilir.

2. Süreci Etkileyen Faktörler

  1. Mahkemenin yoğunluğu:
    Aile mahkemelerinde dosya yoğunluğu fazlaysa duruşmalar 2-3 ay aralıklarla verilebilir.

  2. Bilirkişi ve sosyal inceleme raporu:
    Mahkeme çoğu zaman sosyal hizmet uzmanı veya psikolog raporu ister. Raporun hazırlanması 1-2 ay sürebilir.

  3. Tanık dinlenmesi:
    Taraflar tanık sunarsa, tanık ifadeleri alınana kadar duruşmalar ertelenir.

  4. Geçici velayet kararı:
    Davanın başında mahkeme, çocuğun mağdur olmaması için geçici velayet kararı verebilir. Bu karar genellikle 1-2 ay içinde çıkar.

  5. İstinaf süreci:
    Taraflardan biri karara itiraz ederse, dosya Bölge Adliye Mahkemesi’ne gider. Bu aşama ortalama 6-9 ay daha uzatır.

3. Pratik Örnek

Örneğin;

  • Çocuğun annede olduğu bir durumda, baba velayet değişikliği davası açtıysa:

    • Dilekçe → 15 gün içinde karşı tarafa tebliğ edilir.

    • İlk duruşma → yaklaşık 1,5-2 ay sonra yapılır.

    • Sosyal inceleme raporu → 1-2 ay içinde hazırlanır.

    • Toplamda 8-12 ay arasında karar çıkar.