Linkedin Instagram Tiktok Youtube
Linkedin Instagram Tiktok Youtube
Abone Ol
Abone Ol

Boşanma Sonrası Nafaka Türleri

Boşanma Sonrası Nafaka Türleri Nelerdir?

Boşanma sonrası nafaka türleri, Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenen ve boşanma ile birlikte tarafların ekonomik durumlarına göre ödenen maddi destek yükümlülükleridir.
Hakim, tarafların talepleri ve maddi durumlarına göre nafaka türünü, miktarını ve süresini belirler.

Boşanma Sonrası Nafaka Türleri

Türk Medeni Kanunu’na (TMK) göre 3 ana nafaka türü vardır:

  1. Tedbir Nafakası

  2. Yoksulluk Nafakası

  3. İştirak Nafakası (Çocuk Nafakası)

Bazı kaynaklar “yardım nafakası”nı da ekler, ancak bu doğrudan boşanmayla değil, aile bağı nedeniyle (örneğin çocuk – anne – dede ilişkisi) ilgilidir.

Tedbir Nafakası

Ne zaman verilir?
Boşanma davası açıldığı andan itibaren dava süresince geçerlidir.

Kime verilir?

  • Ekonomik durumu zayıf olan eşe,

  • Veya çocuk varsa, çocuğun bakım giderleri için.

Amaç:
Dava sonuçlanana kadar eşlerin ve çocukların geçimini sağlamak.

Örnek:
Boşanma davası devam ederken ev hanımı olan eşin geçimi için mahkeme geçici olarak 5.000 TL tedbir nafakasına karar verebilir.
Dava bitince bu nafaka yoksulluk nafakasına veya iştirak nafakasına dönüşür.

Yoksulluk Nafakası

Ne zaman verilir?
Boşanma kararı kesinleştikten sonra ödenir.
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan taraf, kusuru daha ağır olmamak şartıyla bu nafakayı talep edebilir.
(TMK m. 175)

Kime verilir?

  • Boşanma nedeniyle ekonomik olarak zora düşecek olan eşe.

  • Ağır kusurlu eş bu nafakayı alamaz, ancak ödemek zorunda kalabilir.

Amaç:
Boşanma sonrası geçim sıkıntısına düşen tarafın yaşam standardını koruması.

Örnek:
Ev hanımı eş boşandıktan sonra işsizse ve gelir elde edemiyorsa, mahkeme eski eşin gelir durumuna göre aylık bir miktar yoksulluk nafakası ödenmesine karar verir.

İştirak Nafakası (Çocuk Nafakası)

Ne zaman verilir?
Boşanma kararının ardından çocuğun velayeti bir tarafa verildiğinde, diğer ebeveynin ödemesi gereken nafakadır.

Kime verilir?
Çocuğun velayetini alan ebeveyn, çocuğun giderleri için diğerinden iştirak nafakası alır.

Amaç:
Çocuğun eğitim, sağlık, giyim, barınma ve genel ihtiyaçlarını karşılamak.

Örnek:
Velayet anneye verildiyse, baba çocuğun giderleri için aylık 4.000 TL iştirak nafakası ödeyebilir.

Süre:
Çocuk 18 yaşını doldurana kadar ödenir.
Eğer çocuk üniversite okuyor ve geçimini sağlayamıyorsa, nafaka mahkeme kararıyla uzatılabilir.

Ek: Yardım Nafakası

Boşanma davası ile doğrudan ilgili değildir, ancak TMK m. 364’e göre;

  • Çocuk, anne-babasına,

  • Anne-baba da çocuğuna,

  • Kardeşler de birbirine muhtaçlık halinde nafaka ödeyebilir.

Bu tür nafaka, aile bağı ve yardımlaşma yükümlülüğü nedeniyle verilir.

Nafaka Miktarını Etkileyen Faktörler

Hakim nafaka miktarını belirlerken şunlara dikkat eder:

  • Tarafların gelir durumu,

  • Yaşam standartları,

  • Çocuğun yaşı ve ihtiyaçları,

  • Enflasyon oranı ve güncel ekonomik koşullar,

  • Kusur oranı (yoksulluk nafakası için).

Boşanma Sonrası Nafaka Türleri Şartları

Boşanma sonrası nafaka türleri, sadece boşanma kararıyla değil, aynı zamanda tarafların ekonomik durumu, kusur oranı ve ihtiyaçları göz önüne alınarak verilir.
Her nafaka türü için kanunda belirli şartlar vardır ve bu şartlar sağlanmadığında nafaka talebi reddedilebilir.

 Tedbir Nafakası (TMK m.169)

Tanımı:

Boşanma veya ayrılık davası devam ederken, tarafların ve çocukların geçimini sağlamak amacıyla geçici olarak verilen nafakadır.

Şartları:

  1. Boşanma veya ayrılık davası açılmış olmalıdır.

    • Dava açılmadan tedbir nafakası kararı verilemez.

  2. Talep edilmesi gerekir.

    • Hakim re’sen (kendiliğinden) de verebilir ama genellikle taraf talep eder.

  3. Maddi durumu zayıf olan taraf lehine belirlenir.

    • Eşlerden biri çalışmıyorsa veya gelir durumu düşükse hak kazanır.

  4. Kusur önemli değildir.

    • Tedbir nafakası için kusur oranı dikkate alınmaz.

Süresi:

Boşanma davası sonuçlanana kadar geçerlidir.
Dava bittiğinde yoksulluk nafakası veya iştirak nafakasına dönüşebilir.

 Yoksulluk Nafakası (TMK m.175)

Tanımı:

Boşanma sonucu yoksulluğa düşecek olan eşe, diğer eş tarafından ödenen nafakadır.

Şartları:

  1. Boşanma gerçekleşmiş olmalıdır.

    • Tedbir nafakasından farklı olarak boşanma kararı kesinleşmeden verilmez.

  2. Talep edilmelidir.

    • Mahkeme kendiliğinden yoksulluk nafakasına karar veremez.

  3. Talep eden eş boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olmalıdır.

    • Düzenli geliri olmayan veya gelir düzeyi düşük olan taraf bu şartı sağlar.

  4. Talep eden eş ağır kusurlu olmamalıdır.

    • Yargıtay’a göre ağır kusurlu eş, yoksulluk nafakası alamaz.

    • Eşit veya az kusurlu olan eş nafaka alabilir.

  5. Karşı tarafın ödeme gücü bulunmalıdır.

    • Geliri olmayan bir kişiden yüksek nafaka istenemez.

Süresi:

Süresizdir ancak şu durumlarda sona erer:

  • Nafaka alan yeniden evlenirse,

  • Taraflardan biri ölürse,

  • Nafaka alan fiilen evliymiş gibi yaşamaya başlarsa,

  • Maddi durumu düzelirse, mahkeme kararıyla kaldırılabilir.

 İştirak Nafakası (TMK m.182)

Tanımı:

Velayet hakkı kendisinde olmayan ebeveynin, çocuğun bakım, eğitim ve yaşam giderlerine katılması için ödediği nafakadır.

Şartları:

  1. Boşanma veya ayrılık kararı verilmiş olmalıdır.

    • Ebeveynler ayrı yaşamaya başladıktan sonra çocuğun velayeti belirlenir.

  2. Çocuk velayetini bir taraf almalıdır.

    • Diğer taraf çocuğa maddi katkı sağlamakla yükümlüdür.

  3. Çocuğun giderleri belirlenmelidir.

    • Eğitim, giyim, barınma, sağlık gibi temel ihtiyaçlara göre miktar hesaplanır.

  4. Nafaka ödeyecek ebeveynin ödeme gücü olmalıdır.

    • Gelir durumu dikkate alınır; adil bir miktar belirlenir.

Süresi:

Çocuk 18 yaşına kadar devam eder.
Ancak çocuk eğitimine devam ediyorsa (üniversite vb.) mahkeme kararıyla uzatılabilir.

 Yardım Nafakası (TMK m.364)

Tanımı:

Kan hısımları arasında (anne, baba, çocuk, kardeş vb.) yoksulluğa düşen kişiye yardım etmek amacıyla verilen nafakadır.

Şartları:

  1. Taraflar arasında hısımlık bağı olmalıdır.

    • Anne-baba, çocuk, kardeş, büyükanne, büyükbaba arasında geçerlidir.

  2. Nafaka isteyen kişi yoksulluğa düşmüş olmalıdır.

  3. Nafaka yükümlüsü kişinin ödeme gücü bulunmalıdır.

    • Kendisi yoksulluk içinde olan birinden nafaka istenemez.

Nafaka Türlerinin Karşılaştırması

Nafaka TürüNe Zaman VerilirKime VerilirKusur DurumuSüresi
Tedbir NafakasıDava süresinceMaddi durumu zayıf eşe veya çocuğaÖnemli değilDava bitene kadar
Yoksulluk NafakasıBoşanma sonrasıYoksulluğa düşecek eşeAğır kusurlu olamazSüresiz (koşullar değişirse kalkar)
İştirak NafakasıBoşanma sonrasıÇocuğun giderleri içinÖnemli değil18 yaşına kadar
Yardım NafakasıAile bireyleri arasındaYoksul hısımÖnemli değilYoksulluk sürdükçe

Boşanma Sonrası Nafaka Türleri Yargıtay

Öne Çıkan Yargıtay Kararları

  • Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2020/617 E., kararında:

    “Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir (TMK m.175/1).” 
    Bu karar, yoksulluk nafakası açısından “kusur daha ağır olmamak” şartının uygulamada nasıl değerlendirildiğini gösteren örnektir.

  • Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2019/757 E., kararında:

    “Boşanan eş yararına yoksulluk nafakasına hükmedebilmek için, nafaka talep eden eşin boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olması gerekir (TMK m.175).” 
    Burada ise yoksulluk koşulu yani nafaka alacaklısının gerçekten yoksulluğa düşeceği kanaatinin gerekli olduğu vurgulanmış.

  • Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2016/9940 E., kararında iştirak nafakasıyla ilgili:

    “Anlaşmalı boşanma davası sonucunda müşterek çocuk lehine hükmedilen iştirak nafakası ve eğitim giderinin kaldırılması mümkün değildir; yalnızca mahkemece olağanüstü gerekçelerle azaltılabilir.”
    Bu karar, iştirak nafakası açısından önemli bir ölçüttür.

  • Yargıtay HGK, E.2021/848, K.2023/213, kararında ise nafakaların uyarlanması, artırılması, azaltılması konularında genel prensipler ele alınmıştır.
    Bu belge, hem yoksulluk hem iştirak nafakaları açısından “koşullar değiştiğinde uyarlama olanağı” bulunduğunu göstermektedir.

 Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Yoksulluk nafakası için sadece “geliri düşük olmak” yetmez; boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olması şarttır.

  • İştirak nafakası konusunda Yargıtay yerleşik olarak “çocuğun ihtiyaçları”, “nafaka yükümlüsünün ve alacaklının geliri”, “velayet durumu” gibi kriterlerin dikkatle incelenmesi gerektiğini belirtmiştir. (örneğin iştirak nafakasının artırılması ya da azaltılması kararlarında) 

  • Anlaşmalı boşanma protokollerinde belirlenen nafaka şartları konusunda Yargıtay içtihatları özellikle protokolde yazmayan hususların daha sonra talep edilmesi halinde zaman aşımına tabi olabileceğini göstermektedir.  

  • Nafaka türlerinde değişiklik gerekçesi olarak “ödeme gücünün değişmesi”, “taraflardan birinin ihtiyaçlarının artması ya da ekonomik durumunun kötüleşmesi” gibi unsurlar Yargıtay kararlarında sıkça yer almaktadır.