Eşi yurt dışında yaşayan kişiler, gerekli şartları sağlamaları hâlinde Türkiye’de boşanma davası açabilir. Eşlerden birinin yurt dışında ikamet etmesi, Türk mahkemelerinde boşanma davası açılmasına tek başına engel değildir. Ancak davanın hangi ülkede açılacağı, hangi mahkemenin yetkili olduğu, eşe dava dilekçesinin nasıl tebliğ edileceği ve uygulanacak hukukun belirlenmesi önem taşır.

Özellikle eşi Almanya, Hollanda, Fransa, Belçika veya başka bir ülkede yaşayan kişiler için yurt dışına tebligat işlemleri ve uluslararası yetki kuralları, boşanma sürecinin nasıl ilerleyeceğini etkileyebilir.

Yurtdışındaki Eşe Türkiye’de Boşanma Davası Açılabilir mi?

Evet. Gerekli koşullar mevcutsa, yurt dışında yaşayan eşe karşı Türkiye’de boşanma davası açılabilir. Ancak Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisinin bulunması gerekir. Bu değerlendirmede eşlerin vatandaşlıkları, mutat meskenleri, Türkiye ile bağlantıları ve davanın özellikleri dikkate alınır.

Türkiye’de boşanma davası açılabilmesi için genel olarak şu hususlar değerlendirilir:

• Eşlerden birinin Türk vatandaşı olması,
• Eşlerin Türkiye’de veya yurt dışında ikamet etmesi,
• Evliliğin Türkiye’de ya da başka bir ülkede yapılmış olması,
• Eşlerin son ortak yaşam yerinin neresi olduğu,
• Davanın Türk mahkemelerinde görülmesine imkân veren yetki kurallarının bulunması.

Evliliğin yurt dışında yapılmış olması, tek başına Türkiye’de boşanma davası açılmasına engel değildir. Aynı şekilde eşlerden birinin yabancı ülke vatandaşı olması da her durumda Türkiye’de dava açılmasını engellemez.

Bununla birlikte, yalnızca taraflardan birinin Türk vatandaşı olması her olayda Türk mahkemelerinin yetkili olacağını kesin olarak göstermez. Somut olayın uluslararası özel hukuk kuralları çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir.

Yurtdışındaki Eşe Boşanma Davası Nerede Açılır?

Türkiye’de boşanma davaları kural olarak aile mahkemelerinde açılır. Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde ise görevlendirilen asliye hukuk mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakar.

Türk mahkemelerinin yetkili olduğu durumlarda, yetkili mahkemenin belirlenmesinde Türk Medeni Kanunu’nun 168. maddesi dikkate alınır. Buna göre boşanma davası, eşlerden birinin yerleşim yerinde veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yerdeki mahkemede açılabilir.

Örneğin, eşi Almanya’da yaşayan ve kendisi Ankara’da ikamet eden bir kişi, somut olayda Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi bulunması koşuluyla Ankara’daki yetkili aile mahkemesinde dava açma imkânına sahip olabilir.

Ancak eşlerin ikisinin de yurt dışında yaşaması, Türkiye’deki yerleşim yerlerinin bulunmaması veya farklı ülkelerin vatandaşlığına sahip olmaları gibi durumlarda yetki ayrıca değerlendirilmelidir.

Yurtdışındaki Eşe Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Yurt dışında yaşayan eşe karşı boşanma davası açmak için öncelikle dava dilekçesinin hazırlanması ve görevli, yetkili mahkemeye sunulması gerekir. Dava açıldıktan sonra mahkeme, dava dilekçesinin yurt dışında bulunan eşe usulüne uygun şekilde tebliğ edilmesini sağlar.

Boşanma süreci genel olarak şu aşamalardan oluşur:

1. Gerekli belgelerin hazırlanması

Boşanma davası için evlilik bilgileri, tarafların kimlik bilgileri, biliniyorsa yurt dışındaki eşin açık adresi ve boşanma nedenlerini destekleyen deliller hazırlanır. Nafaka, maddi ve manevi tazminat veya çocukların velayeti hakkında talepte bulunulacaksa bu talepler de dilekçede belirtilmelidir.

2. Boşanma dilekçesinin hazırlanması

Dava dilekçesinde evlilik birliğinin neden sona erdiği, boşanma talebinin gerekçeleri ve varsa ek talepler açıklanır. Yurt dışında yaşayan eşin adresinin doğru bildirilmesi, tebligat işlemlerinin sağlıklı yürütülmesi açısından önemlidir.

3. Davanın yetkili mahkemeye sunulması

Dilekçe ve gerekli belgeler, yetkili aile mahkemesine sunulur. Başvuru sırasında yargılama harçları ve gerekli giderler yatırılır.

4. Yurt dışına tebligat yapılması

Mahkeme, dava dilekçesini ve ilgili belgeleri yurt dışında yaşayan eşe tebliğ eder. Tebligatın hangi yöntemle yapılacağı, eşin vatandaşlığına, yaşadığı ülkeye ve uygulanabilir uluslararası sözleşmelere göre belirlenir.

5. Yargılama sürecinin yürütülmesi

Tebligat işlemleri tamamlandıktan sonra davalı eşin cevapları, tarafların sunduğu deliller ve diğer yargılama işlemleri değerlendirilir. Mahkeme, boşanma şartlarının oluşup oluşmadığını inceleyerek karar verir.

Yurtdışındaki Eşe Boşanma Davası Tebligatı Nasıl Yapılır?

Yurt dışında yaşayan eşe boşanma davası açarken en önemli konulardan biri tebligattır. Dava dilekçesinin davalıya hukuka uygun şekilde ulaştırılması, yargılamanın sağlıklı ilerleyebilmesi için gereklidir.

Tebligat işlemlerinde eşin Türk vatandaşı olup olmadığı ve hangi ülkede yaşadığı önem taşır.

Eş Türk Vatandaşıysa

Yurt dışında yaşayan eş Türk vatandaşıysa, şartları dâhilinde 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 25/A maddesi kapsamında Türk konsolosluğu aracılığıyla tebligat yapılabilir.

Bu yöntemde dava evrakları ilgili usule göre yurt dışındaki Türk dış temsilciliğine iletilir. Tebligat işlemleri yürürlükteki mevzuat çerçevesinde gerçekleştirilir.

Eş Yabancı Ülke Vatandaşıysa

Yurt dışında yaşayan eş yabancı ülke vatandaşıysa tebligat, ilgili ülkeyle Türkiye arasındaki uluslararası sözleşmeler, ikili anlaşmalar ve uygulanabilir ulusal mevzuat çerçevesinde gerçekleştirilir.

Bazı ülkelerde dava dilekçesi ve eklerinin ilgili dile çevrilmesi gerekebilir. Bu durum tercüme masrafı doğurabileceği gibi tebligat işlemlerinin süresini de etkileyebilir.

Eşin Adresi Bilinmiyorsa

Yurt dışında yaşayan eşin güncel adresinin bilinmemesi, tebligat işlemlerini zorlaştırabilir. Bu durumda bilinen son adres, eldeki diğer adres bilgileri ve yapılabilecek adres araştırmaları değerlendirilir.

Adresin bilinmemesi, doğrudan eşe ulaşılamadığı gerekçesiyle ilanen tebligat yapılabileceği anlamına gelmez. İlanen tebligatın şartları ve izlenecek usul, somut olay kapsamında mahkeme tarafından değerlendirilir.

Yurtdışındaki Eşe Boşanma Davası Açmak Ne Kadar Sürer?

Yurt dışında yaşayan eşe karşı açılan boşanma davasının ne kadar süreceği, dosyanın özelliklerine ve yargılama işlemlerine bağlıdır.

Özellikle uluslararası tebligat işlemleri, Türkiye’de görülen benzer davalara kıyasla sürenin uzamasına neden olabilir.

Süreyi etkileyen başlıca faktörler şunlardır:

• Eşin yaşadığı ülke,
• Eşin güncel adresinin bilinip bilinmemesi,
• Tebligatın hangi yöntemle yapılacağı,
• Tercüme ve uluslararası yazışma gereklilikleri,
• Davanın anlaşmalı veya çekişmeli olması,
• Tarafların delilleri ve mahkemenin iş yoğunluğu,
• Nafaka, velayet ve tazminat gibi ek taleplerin bulunması.

Anlaşmalı boşanma davaları, şartların tamamının sağlanması ve tarafların gerekli işlemleri zamanında yerine getirmesi durumunda daha kısa sürede sonuçlanabilir. Çekişmeli boşanma davalarında ise delillerin toplanması, tanıkların dinlenmesi ve diğer yargılama işlemleri daha uzun bir süreç gerektirebilir.

Bu nedenle yalnızca eşin yurt dışında yaşıyor olmasına dayanarak kesin bir dava süresi vermek doğru değildir.

Yurtdışındaki Eşe Boşanma Davasında Avukat Tutmak Zorunlu mudur?

Türkiye’de boşanma davası açmak için avukat tutmak kural olarak zorunlu değildir. Kişiler gerekli hukuki işlemleri kendileri de gerçekleştirebilir.

Bununla birlikte, yurt dışı bağlantılı boşanma davalarında milletlerarası yetki, uygulanacak hukuk ve tebligat usulleri gibi konuların birlikte değerlendirilmesi gerekebilir.

Özellikle aşağıdaki durumlarda hukuki destek alınması yararlı olabilir:

• Eşin yurt dışındaki adresinin tespitinde sorun yaşanması,
• Eşlerin farklı ülke vatandaşlıklarına sahip olması,
• Eşlerden birinin veya her ikisinin yurt dışında yaşaması,
• Başka bir ülkede de boşanma davası açılmış olması,
• Velayet, nafaka ve tazminat taleplerinin bulunması,
• Yabancı mahkeme kararının Türkiye’de geçerli hâle getirilmesinin gerekmesi.

Yurt dışında yaşayan eş, gerekli şartları sağlayarak Türkiye’deki bir avukata vekâlet verebilir. Vekâletnamenin düzenlenme şekli, ilgili ülkenin koşullarına göre değişebilir. Ayrıca boşanma davalarında tarafların bizzat katılması gereken işlemler bulunabileceği unutulmamalıdır.

Yurtdışında Boşanma Kararı Alınmışsa Türkiye’de Yeniden Dava Açmak Gerekir mi?

Yurt dışında yaşayan eşler daha önce yabancı bir mahkemede boşanmışsa Türkiye’de yeniden boşanma davası açılması her zaman gerekli değildir.

Yabancı mahkemenin verdiği boşanma kararının Türkiye’de hukuki sonuç doğurabilmesi için kararın niteliğine ve ilgili mevzuattaki şartlara göre tanıma, tenfiz veya nüfus kütüğüne tescil işlemleri gündeme gelebilir.

Bazı yabancı boşanma kararları, gerekli koşulların sağlanması hâlinde nüfus müdürlüğü aracılığıyla tescil edilebilir. Bu yolun mümkün olmadığı veya mahkeme kararı gerektiği durumlarda tanıma ya da tenfiz davası açılması gerekebilir.

Burada önemli olan, yabancı mahkeme kararının kesinleşip kesinleşmediği, tarafların durumu ve kararın hangi hukuki sonuçları içerdiğidir.

Dolayısıyla yurt dışında zaten boşanmış olan kişilerin, yeni bir dava açmadan önce mevcut kararın Türkiye’de nasıl sonuç doğuracağının değerlendirilmesi gerekir.