Linkedin Instagram Tiktok Youtube
Linkedin Instagram Tiktok Youtube
Abone Ol
Abone Ol

Velayet Davasında Baba Hakları

Velayet Davasında Baba Hakları Nelerdir?

Velayet davasında babanın hakları, Türk Medeni Kanunu’nun 335–351. maddeleri kapsamında düzenlenmiştir. Türk hukuk sisteminde velayet hakkı “ebeveynlerden birine” verilir, ancak bu hak verilmeyen tarafın çocuk üzerindeki ilişki ve sorumluluklarını tamamen ortadan kaldırmaz.
Aşağıda velayet davasında babanın sahip olduğu temel haklar, Yargıtay uygulamalarıyla birlikte açıklanmıştır:

1. Babanın Velayet Hakkı Talep Etme Hakkı

Boşanma veya ayrılık davasında baba, çocuğun velayetinin kendisine verilmesini talep edebilir.
Mahkeme bu talebi değerlendirirken şu kriterleri esas alır:

  • Çocuğun üstün yararı,

  • Babanın yaşam koşulları,

  • Ekonomik ve sosyal durumu,

  • Çocuğa sağlayacağı bakım ve eğitim imkanları,

  • Babanın ahlaki durumu ve ebeveynlik yeterliliği.

2. Kişisel İlişki (Görüşme) Hakkı

Velayet anneye verilse bile, baba çocuğu belirli zamanlarda görme ve onunla vakit geçirme hakkına sahiptir.
Bu hak, mahkeme kararıyla belirli gün ve saatlerde düzenlenir.
Anne bu karara aykırı davranırsa, baba icra yoluyla kişisel ilişki kurulmasını sağlayabilir (İcra ve İflas Kanunu m. 25/a).

3. Nafaka Hakkı ve Yükümlülüğü

  • Baba, çocuğun velayeti kendisine verilmezse iştirak nafakası öder.

  • Velayet babaya verilirse, çocukla yaşayan baba çocuğun bakım giderleri için anneden nafaka talep edebilir (Yargıtay 2. HD, 2017/2356 K.).

  • Çocuğun yaşı, eğitimi ve sağlık giderleri dikkate alınarak nafaka miktarı belirlenir.

4. Eğitim, Sağlık ve Gelecek Kararlarına Katılma Hakkı

Velayet kendisine verilmeyen baba, çocuğun eğitimi veya sağlık konularında tamamen dışlanamaz.
Özellikle özel eğitim, okul seçimi, yurt dışına çıkış gibi konularda babanın bilgilendirilme ve onay hakkı vardır.
Mahkemeler bu konuda ortak velayet benzeri uygulamalara da karar verebilmektedir.

5. Velayetin Değiştirilmesini Talep Etme Hakkı

Baba, çocuğun velayetinin annede olmasına rağmen;

  • annenin çocuğa iyi bakmaması,

  • yeni evlilik,

  • kötü yaşam koşulları,

  • çocuğun psikolojik veya fiziksel zarara uğraması durumunda
    velayetin değiştirilmesini talep edebilir (TMK m. 183, 348).

6. Ortak Velayet Hakkı (Özellikle Anlaşmalı Boşanmalarda)

Yargıtay’ın 2017 ve sonrası kararlarında, tarafların anlaşması halinde ortak velayet mümkündür.
Bu durumda baba, anneyle birlikte çocuğun eğitimi, sağlığı ve yaşam kararlarında eşit söz hakkına sahip olur.

Velayet Davasında Baba Hakları İtiraz Dilekçesi

Velayet Davasında Baba Hakları – İtiraz Dilekçesi Örneği

T.C. ………………… AİLE MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
(İtiraz Eden Taraf: Baba)

DOSYA NO: …………………

İTİRAZ EDEN (DAVACI/DAVALI):

Adı Soyadı: ………………………………………
T.C. Kimlik No: ………………………………………
Adres: …………………………………………………………………………………

KARŞI TARAF:

Adı Soyadı: ………………………………………
Adres: …………………………………………………………………………………

KONU:

…/…/20… tarihli mahkeme kararında müşterek çocuğumuz …………………’ın velayetinin anneye verilmesine ilişkin hükme itiraz ederek, velayetin tarafıma verilmesini talep ediyorum.

AÇIKLAMALAR:

  1. Taraflar ……… tarihinde evlenmiş, bu evlilikten ……… doğumlu bir müşterek çocuk dünyaya gelmiştir. Taraflar arasında görülen boşanma davası sonucunda, Sayın Mahkemenizce …/…/20… tarihli karar ile çocuğun velayeti anneye verilmiştir.

  2. Ancak karar verildikten sonra, çocuğun üstün yararı açısından önemli değişiklikler meydana gelmiştir. Karar tarihinden itibaren annenin yaşam koşulları çocuğun fiziksel ve psikolojik gelişimini olumsuz etkilemektedir.

  3. Anne, çalışmakta olduğundan çocuğun bakımını büyük ölçüde üçüncü kişilere bırakmakta; çocuğun okul, beslenme ve duygusal ihtiyaçları yeterince karşılanmamaktadır.
    Buna karşın tarafımın düzenli bir geliri bulunmakta, çocuğun eğitimi ve bakımı için uygun konut ve ortam sağlanmıştır.

  4. Çocuğumla kişisel ilişki kurulması sürecinde annenin, mahkeme kararına aykırı olarak sık sık görüşmeyi engellediği, çocuğu tarafıma karşı olumsuz yönlendirdiği** (Yargıtay 2. HD 2018/5673 E., 2019/8124 K.)** anlaşılmıştır. Bu durum, hem çocuğun psikolojik sağlığına zarar vermekte hem de mevcut velayet düzenini sürdürülemez hale getirmektedir.

  5. Türk Medeni Kanunu’nun m. 183 ve 348. maddeleri uyarınca, velayet hakkının çocuğun üstün yararına aykırı kullanılmaması gerekir. Mevcut durumda bu koşul ortadan kalkmıştır.
    Bu nedenle çocuğun velayetinin tarafıma verilmesi, onun gelişimi ve güvenliği açısından zorunlu hale gelmiştir.

HUKUKİ NEDENLER:

Türk Medeni Kanunu m. 182, 183, 336, 337, 348 ve ilgili diğer mevzuat, Yargıtay 2. HD ve HGK içtihatları.

DELİLLER:

  • Sosyal inceleme raporu,

  • Tanık beyanları,

  • Çocuğun okul ve sağlık raporları,

  • Gelir belgeleri, konut fotoğrafları,

  • Mesaj kayıtları, çocukla kişisel ilişkiyi engellemeye dair belgeler,

  • Gerektiğinde pedagog raporu.

SONUÇ VE İSTEM:

Yukarıda arz edilen nedenlerle,

  1. …/…/20… tarihli kararın çocuğun üstün yararına aykırı olması nedeniyle kaldırılmasına,

  2. Müşterek çocuğumuz …………………’ın velayetinin tarafıma (babaya) verilmesine,

  3. Karar kesinleşene kadar geçici velayet tedbirinin tarafıma verilmesine,

  4. Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine

karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.

Saygılarımla,
Tarih: …/…/20…
İtiraz Eden Baba
Adı Soyadı: ………………………………………
İmza: ………………………………………

Velayet Davasında Baba Hakları Yargıtay

Öne çıkan Yargıtay kararları ve ilkeleri

  • Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, “Velayeti kendisine bırakılmayan ana veya baba, çocuk ile uygun kişisel ilişki kurmayı istemeye hakkı vardır.” şeklinde karar vermiştir. 

  • Yargıtay, “Velayet düzenlemesi kamu düzeniyle ilgilidir; idrak çağındaki çocukların görüşünün alınması gerekir, çocuğun üstün yararı esastır.” demiştir. 

  • Yargıtay kararlarında, örneğin annenin bakım yükümlülüklerini yerine getirmemesi, çocuğun üstün yararına uygun olmayan yaşam koşulları gibi değişikliklerin varlığı halinde velayetin değiştirilmesine karar verebileceği belirtilmiştir. 

  • Ayrıca, babanın cezaevinde olması veya belirli bir sebeple evde bulunamaması, otomatik olarak kişisel ilişki hakkını ortadan kaldırmaz; Yargıtay, cezaevinde bulunan babanın da uygun şartlar altında çocuğuyla görüşebilmesi gerektiğini belirtmiştir. 

 Baba Hakları Nelerdir?

Yargıtay içtihatları ışığında bir baba için aşağıdaki haklar söz konusudur:

  • Kişisel ilişki hakkı: Velayeti kendisinde olmayan baba, çocuğu ile görüşme-ilişki kurma hakkına sahiptir.

  • Velayeti talep etme hakkı: Somut koşullar varsa (bakım imkânı, çocuğun üstün yararı vs) baba velayetin kendisine verilmesini dava edebilir.

  • Velayetin değiştirilmesini talep etme hakkı: Ebeveynin durumunda değişiklik olması ya da çocuğun üstün yararının bu değişim nedeniyle farklı bir düzenlemeyi gerektirmesi durumunda babanın velayet değişikliği isteği olabilir.

  • Çocuğun bakım ve gelişim koşullarının değerlendirilmesi hakkı: Yargıtay kararlarında, ekonomik durum, sosyal çevre, çocuğun yaşı ve ihtiyaçları gibi kriterlerin babanın lehine değerlendirilebileceği görülmektedir.